Je zonnepanelen blijven waardevol

De wasmachine draait ’s avonds, de vaatwasser gaat na het eten aan en de elektrische auto wordt ’s nachts opgeladen. Ondertussen hebben je zonnepanelen overdag stroom aan het elektriciteitsnet geleverd. Dankzij salderen kon je die teruggeleverde elektriciteit verrekenen met stroom die je op andere momenten afnam.

Vanaf 1 januari 2027 stopt die wettelijke mogelijkheid. Dat vraagt om een andere aanpak, maar je hoeft niet direct een thuisbatterij te kopen of je hele woning te verbouwen. Voor veel huishoudens begint de beste oplossing met stroom gebruiken wanneer de panelen die opwekken en het energiecontract opnieuw bekijken.

Wat verandert er op je energierekening?

Vanaf 2027 betaal je het afgesproken leveringstarief voor alle stroom die je van het net gebruikt. Voor alle zonnestroom die je teruglevert, ontvang je een afzonderlijke vergoeding. Stroom die je direct zelf gebruikt, gaat niet via je leverancier: daarvoor betaal je geen leveringstarief of terugleverkosten.

Van 1 januari 2027 tot 1 januari 2030 moet de terugleververgoeding minimaal 50 procent van het kale leveringstarief bedragen. Dat is de stroomprijs zonder btw en energiebelasting. Het betekent dus niet dat je de helft terugkrijgt van je totale prijs per kilowattuur.

Waarom zelf gebruiken meer oplevert

Stel dat stroom inkopen 28 cent per kilowattuur kost en terugleveren na de bijbehorende kosten 4 cent oplevert. Gebruik je één kilowattuur zonnestroom direct voor je vaatwasser, dan voorkom je een aankoop van 28 cent. Je loopt tegelijkertijd 4 cent aan terugleveropbrengst mis.

Fictief rekenvoorbeeld, geen voorspelde tarieven voor 2027. Bij terugleverschalen of vaste kosten kan het werkelijke voordeel anders uitvallen.

01 Verplaats verbruik naar zonnige uren

De goedkoopste stap is meestal het aanpassen van apparaten die je al gebruikt. Laat de vaatwasser vaker overdag draaien en plan een was wanneer je panelen voldoende produceren. Gebruik de uitgestelde startfunctie of een geschikte ingebouwde planning.

Zet grote apparaten bij voorkeur na elkaar aan. Als wasmachine, droger en vaatwasser samen meer vragen dan je panelen leveren, koop je alsnog stroom in. Door het gebruik te spreiden sluit het beter aan op je opwek.

Verwacht hiervan geen wonderen. Milieu Centraal rekent in een voorbeeld voor een huishouden zonder grote stroomverbruikers met ongeveer 30 procent direct gebruik van de zonnestroom. Door huishoudelijke apparaten naar zonnige uren te verplaatsen, kan dat stijgen naar ongeveer 35 procent.

02 Laad je auto met zonneoverschot

Heb je een elektrische auto en een eigen laadpunt? Vooral wanneer de auto geregeld overdag thuisstaat, is laden met zonnestroom een logische volgende stap. Volgens Milieu Centraal kan het zelfverbruik daardoor stijgen van ongeveer 30 naar ongeveer 50 procent.

Controleer of je laadpunt reageert op het actuele zonneoverschot. Alleen instellen dat de auto om twaalf uur begint te laden is minder nauwkeurig: op een bewolkte middag kan een deel van de stroom alsnog van het net komen.

Het voordeel hangt af van je rijgedrag en de momenten waarop de auto thuisstaat. Een auto aanschaffen uitsluitend om zonnestroom op te gebruiken vraagt een veel bredere kostenafweging.

03 Maak warm water overdag

Heb je een volledig elektrische warmtepomp met een voorraadvat voor warm water? Laat dan bekijken of het opwarmen vaker overdag kan gebeuren. Zo bewaar je zonne-energie als warmte voor een douche later op de dag.

Bij een nieuw systeem verdient een warmtepomp of warmtepompboiler aandacht. Die verwarmt water efficiënter dan een gewone elektrische boiler. Een zonnestroomboiler lijkt een eenvoudige bestemming voor je overschot, maar vraagt ook elektriciteit of een andere warmtebron wanneer er weinig zon is.

Voor ruimteverwarming blijft de seizoensverdeling een beperking: je hebt de meeste warmte nodig in de winter, wanneer je zonnepanelen minder produceren. Laat een installatie beoordelen op je volledige warmtebehoefte, woning en jaarverbruik.

04 Is een thuisbatterij de oplossing?

Overdag zonnestroom opslaan en ’s avonds gebruiken klinkt aantrekkelijk. Een thuisbatterij kan daarbij helpen. Een hoger zelfverbruik betekent alleen niet automatisch dat de investering rendabel is.

Milieu Centraal waarschuwt dat een thuisbatterij zich op dit moment hoogstwaarschijnlijk niet terugverdient met alleen de besparing op de stroomrekening. Ook inkomsten uit handel op energiemarkten zijn onzeker. Er is momenteel geen landelijke aanschafsubsidie voor thuisbatterijen.

Vraag een berekening voor jouw huishouden

• De volledige prijs, inclusief installatie en eventuele omvormer.
• Besparing op basis van je eigen meetgegevens.
• Opslagverliezen, slijtage en eventuele abonnementskosten.
• Een realistische netto terugleververgoeding.
• Het resultaat als voorspelde handelsinkomsten tegenvallen.

05 Vergelijk je energiecontract opnieuw

Een hoge terugleververgoeding kan aantrekkelijk ogen, terwijl hogere terugleverkosten het voordeel weer verminderen. Vergelijk daarom de totale verwachte jaarkosten: afname van het net, teruglevering, vaste leveringskosten, gasverbruik en eventuele kortingen.

Gebruik je werkelijke metergegevens. De totale productie van je zonnepanelen is iets anders dan de hoeveelheid die je teruglevert. Loopt een contract dat je nu afsluit door in 2027? Controleer afzonderlijk de tarieven en voorwaarden vóór en vanaf 1 januari.

Vast, variabel of dynamisch?

Een vast contract verdient aandacht als je voorspelbare tarieven belangrijk vindt. Bij een variabel contract kunnen tarieven op afgesproken momenten wijzigen. Een dynamisch contract kan passen bij een huishouden dat verbruik flexibel stuurt.

Bij dynamische contracten volgt de terugleververgoeding doorgaans de actuele marktprijs. Die kan op zonnige momenten laag of zelfs negatief zijn. Het ontbreken van een afzonderlijke post ‘terugleverkosten’ maakt een contract daarom niet automatisch goedkoper.

06 Bekijk wanneer je stroom gebruikt

Bekijk in de app van je omvormer wanneer je zonnepanelen produceren. Leg daar de gegevens van je slimme meter naast: wanneer neem je stroom af en wanneer lever je terug?

Een P1-meter kan dit inzicht toegankelijker maken, maar is geen vereiste als je bestaande apps voldoende laten zien. Zoek vooral naar terugkerende momenten waarop je veel stroom inkoopt terwijl dat gebruik ook eerder op de dag had gekund.

Zo bepaal je beter of een slimme laadpaal, aanpassing van je warmwatervoorziening of uitgebreider energiemanagement voldoende voordeel biedt.

Welke aanpak past bij jouw huishouden?

Deze volgorde is een praktische aanbeveling op basis van de onderzochte informatie. De uiteindelijke besparing hangt af van je installatie, gebruik en contract.

Moeten bestaande panelen van het dak?

Het stoppen van salderen is op zichzelf geen reden om een werkende installatie te verwijderen. Je panelen blijven stroom produceren en direct gebruikte zonnestroom voorkomt aankopen bij je leverancier. De financiële opbrengst kan wel lager worden en de terugverdientijd langer.

ACM ConsuWijzer verwijst naar onderzoek van Milieu Centraal waaruit blijkt dat zonnepanelen ook na het beëindigen van salderen voordelig kunnen blijven.

Bij een nieuwe installatie is maatwerk belangrijk. Vraag een offerte waarin met de regels vanaf 2027 wordt gerekend. Laat beoordelen hoeveel panelen passen bij je toekomstige gebruik, bijvoorbeeld als je later elektrisch gaat rijden. Een groter systeem moet zijn meerprijs kunnen rechtvaardigen met realistische opbrengsten.